14 okt

Oog om Oog: Kockelmann vs De Vries

Veel televisie kijk ik niet en als de ene journalist de andere gaat interviewen daalt mijn interesse tot het nulpunt. Maar de commentaren die mijn twittertimeline op het programma ‘Oog in oog’ had prikkelden me zo dat ik het programma toch aanzette.
Sven Kockelmann interviewde Peter R. de Vries live op televisie. Een interview dat al snel ontaardde in … Ja, waarin eigenlijk?

Kockelmann kwam na een actualiteitje al meteen met deze vragen: “Ben je emotioneel?”  en “Klopt het dat je naar het graf van een jong slachtoffertje gaat en zegt ‘Ik ga dit voor je oplossen’?” De Vries geeft daar aardig openhartig antwoord op en je ziet hem de schilden laten zakken. Logisch, want dit soort zaken ligt hem aan het hart, daar ligt zijn passie.
En dan komt deze: “Een gevoelsmens die omgaat met keiharde criminelen over wie je niet altijd alles bericht, luidt de kritiek…” Dat is een forse aanval op de integriteit van Peter R. de Vries, die nogal geagiteerd reageert.

Non-verbale communicatie

“Je lijkt wel wat geirriteerd…” Zegt Kockelmann. Vervolgens haalt De Vries een geprinte e-mail uit z’n zak waarin de uitnodiging voor dit programma staat. ‘Onderwerpen als Maatschappelijke betrokkenheid, moraal in samenleving, betrokkenheid derde wereld en jacht op de misdaad’ Peter R. de Vries voelt zich in de val gelokt en steekt dat niet onder stoelen of banken. En Sven Kockelmann gaat ertegenin: “Waarom kan jij niet tegen kritiek?”.

Dit stukje roept vragen op:

  • Waarom focust Kockelmann op die irritatie?
  • Waarom heeft Peter R. de Vries dat printje in de binnenzak? Verwachtte hij dit?
  • Waarom stookt Kockelmann het vuurtje extra op door ertegenin te gaan?

De rest van het interview blijft deze sfeer boven het gesprek hangen: we zien twee bozige haantjes aan tafel die elkaar de loef proberen af te steken. Oog in oog verandert in Oog om oog. Kockelmann blijft nog zeker vijf minuten doorgaan over de relaties met topcriminelen, de royalties van boeken etc. Hij gooit De Vries de ene na de andere beschuldiging voor de voeten, totdat hij eindelijk overstapt op politiek, malaria en de andere onderwerpen waar De Vries eigenlijk voor gekomen was. Maar ook dan komt Kockelman telkens terug op die kritiekpunten.

Vanuit communicatie-oogpunt was dit interview smullen. We zagen een interviewer die geraffineerd zijn gast in een val lokte en vervolgens aardig assertief repliek kreeg.
Kockelmann creëerde een sfeer van vertrouwen, wachtte tot De Vries zich opende en misbruikte dat vervolgens door ineens de aanval te openen. Vervolgens gooit hij alleen maar meer olie op het vuur door te focussen op die irritatie en zich te beperken tot een spervuur aan ‘Waarom-vragen’.

De waarom-vraag gaat direct in op het relationele aspect van communicatie, de ontvanger ervaart deze als een vraag naar verantwoording. Waarom-vragen dwingen op die manier mensen in een verdedigende rol. Het wordt vaak ingezet als wapen in een machtsstrijd omdat de vraagsteller zich boven de ander stelt: je neemt iemand de maat.

De grote vraag blijft: Wat wilde Sven Kockelmann met dit interview bereiken?

Pas nadat de ruzie gecreëerd is, komt Kockelmann met vragen over royalties van boeken die naar criminelen zouden gaan. Hij vind dat belangrijk genoeg om aan het einde nog eens op terug te komen. De Vries gaf antwoord, maar dat was niet aan de sfeer in het gesprek te danken. Een zorgvuldig opgebouwde negatieve spanning als deze leidt er gewoonlijk alleen maar toe dat mensen juist geen antwoord geven. Het enige doel leek het beschadigen van Peter R. de Vries.

Na afloop vroeg ik me af waar ik nou naar gekeken had. Een potje bekvechten op hoog niveau? Alles voor de kijkcijfers, is een term die je vaak hoort in Hilversum, maar ik vind het niet raar dat er miljoenen mensen liever naar feel-good ‘So you think you can dance’ kijken, dan naar dit soort afrekeningen in het journalistieke circuit.

Bekijk de video in andere formaten.

Dit interview is een schoolvoorbeeld van hoezeer het kwaliteitsniveau van de Nederlandse televisie gedaald is. Bovendien is het een spetterend gevecht dat op meerdere lagen woedt, niet in het minst in de non-verbale communicatie. Alleen al daarom zouden communicatie- en interviewdocenten aan alle hogere opleidingen (en zeker de school voor journalistiek) hun eerstejaars studenten dit moeten laten analyseren. En daarna 3 uur lang Ischa Meijer kijken.